Dozer 4 Mycozyboots Teva Black Olive Sandals sthQrdC
Adres
Lange Voorhout 74
2514 EH Den Haag
T: 070-4277730
E: [email protected]
Sandals Teva Northernsoul co Pajaro nzMens qSMpUzV
Terug

De spiegeling is een constante in het werk van Maurits C. Escher. Op zich is dit niet verwonderlijk want iedere kunstenaar maakt wel eens een zelfportret. Escher sneed zijn eerste zelfportret toen hij nog in Arnhem woonde. Tot 1935 maakt hij regelmatig nieuwe Zelfportretten. Daarvoor neem je een gewone spiegel, maar Escher gebruikt ook andere spiegelingen.

Uit zijn opleidingstijd is een kloeke inkttekening bekend waar in de koperen bol van een van de grote kroonluchters uit de Haarlemse Grote Kerk domineert. Die bol is een rustpunt in de tekening want eromheen is een wirwar aan golvende lijnen. In die bol wordt het schip van de kerk weerspiegeld. Wie goed kijkt, ziet een klein mannetje, Escher, op de grond liggen. Voor het boekje Flor de Pascua dat Aad van Stolk schreef, maakte Escher houtsneden waaronder een heel klein zelfportret in een spiegelende bol: de eerste in een serie is.

Een van de beroemdste is natuurlijk Sandals Teva Northernsoul co Pajaro nzMens qSMpUzVZelfportret met spiegelende bol uit 1935. Een mooie kleine bolle spiegeling uit de natuur is de mezzotint Dauwdruppel die Escher in 1948 maakte.

Escher gebruikt een spiegel als misleidend object in de litho Stilleven en Spiegel. Dit is wat mij betreft een klassiek werk waarin we voor het eerst een mooie slinkse optische illusie zien. Het spiegelbeeld is namelijk een onmogelijkheid: Het licht gekantelde spiegeltje staat kennelijk in een kamer. Dit is af te leiden uit de huiselijke voorwerpen die er omheen zijn gezet: een glas met tandenborstel en tandpasta, een borstel met kam een kandelaar een mandje dat aan de zijkant hangt enzovoorts. Die objecten kun je soms wel en soms niet in de spiegel zien. Dat voelt als volkomen normaal, maar is het niet. Want in de grote spiegel zien we een klein Italiaans straatje, een steegje bijna.

M.C. Escher, Druppel (Dauwdruppel), mezzotint, 1948
M.C. Escher, Stilleven met spiegel, litho, 1934

Door de combinatie van dit spiegelbeeld met de reflectie van de tandenborstel in het glas valt niet meteen op dat de ruimte BUITEN de kamer niet met de omgeving BINNEN kan worden gecombineerd! Pas bij het beter en langer doorkijken, bedenk je dat in een kamer geen straatje kan hangen. Doordat de spiegel een klein beetje is gekanteld, zou het straatje hoger achter ons moeten hangen. Wij kijken tenslotte samen met de kunstenaar in de spiegel! Escher plaatst twee werelden ongelofelijk slim in elkaar die niet zo niet gecombineerd kunnen worden. De museumbezoeker moet tijd nemen om dit fenomeen te ontraadselen.

Sandals Teva Northernsoul co Pajaro nzMens qSMpUzV

De stand van zaken wat betreft spiegelingen is in 1950 in twee grote categorieën te verdelen: ten eerst objecten die in een platte of in een bolle spiegel weerspiegeld worden en ten tweede spiegelingen in de natuur. Rimpeling hoort bij de tweede categorie.

Hoe Escher op het idee voor deze prent kwam, werd bekend door het verhaal dat zijn oudste zoon George op een symposium in 1986 vertelde. Hij besprak de werkwijze van zijn vader met diens dagelijks wandelingen in het bos vlakbij de atelierwoning in Baarn:Baker Ted Plat Van Sandalen Kaki Dames Sandaal lF1TKcJ

“Op een heldere winterse dag bevond hij zich in hetzelfde bos aan de rand van een pikzwarte vijver omringd door majestueuze bomen. Het was stil en hij werd gefascineerd door de volmaakte weerspiegeling van de maan en de silhouetten van de bomen in het spiegelgladde oppervlakte van het water. Zoals gebruikelijk, boog hij zijn hoofd een beetje opzij om de spiegeling van onder naar boven te zien; toen draaide hij zich om en boog zijn hoofd diep naar beneden om tussen zijn knieën door het water te kunnen bekijken. Doordat hij met zijn handen de onderkant van zijn blik afschermde zodat hij de storende voorgrond niet zou zien, was het niet moeilijk zich voor te stellen dat hij rechtop stond en de hemel in keek. Grinnikend stelde hij vast: hier sta ik met mijn hoofd naar beneden en geloof dat ik naar boven kijk!

Terwijl hij daar zo stond liet een eekhoorn boven hem een eikel in de vijver vallen en verstoorde het gladde oppervlak. Terwijl het water langzaam weer rustig werd, stond vader daar aan de grond genageld over wat hij zag. Wat prachtig, dacht hij, dat een paar kleine zigzag bewegingen me laten inzien dat ik naar water kijk en niet naar een boom! Het gevolg van dit voorval was de prent Rimpeling die dus omgedraaid zou moeten worden om het net zo te kunnen zien, als M.C. Escher dit de eerste keer zag.”*

Eschers verhaal over Rimpeling is eenvoudiger en geeft betekenis aan de voorstelling. In Grafiek en Tekeningen zegt hij:

“Twee regendruppels die in een stille bosvijver vallen, verstoren met hun concentrisch uitdijende rimpelingen de rust van het overigens roerloze spiegelbeeld van een boom met de maan daarachter. De perspectivisch weergegeven cirkels zijn het enige middel waarmee wijking van het oppervlak wordt gesuggereerd.”**

Binnen de vriendenkring van de familie wordt verteld dat Escher, die vaak zijn werk met zijn zonen besprak, door hen op het idee is gekomen het werk om te draaien. Als extra detail wordt op het feit gewezen dat het monogram dat Escher altijd in iedere prent maakt, links boven staat en niet als gebruikelijk rechts, of links onder. Er zijn toch wel meer werken bekend waarin de mee gedrukte initialen aan de bovenkant staan.

Rimpeling is een typisch Escher onderwerp. Ook hierin moet je even puzzelen tot je precies ziet wat er gebeurt. De complexe structuur beneemt je eigenlijk het zicht op het onderwerp namelijk de maan die door de kale takken van een boom schijnt. Als je dit wel ziet, blijft het even een mysterie waarom die lucht dan zo is gekronkeld tot het kwartje valt en je de associatie met water, een plas, een vijver krijgt. Er is nergens houvast voor het oog, geen oever, of geen watervogel. Dit is een bijna willekeurige uitsnede van een spiegeling uit de natuur. Doordat de prent een deel van een groter geheel weergeeft, kan in je hoofd in feite een geweldig meer ontstaan.

Het is opmerkelijk dat Escher voor deze prent teruggrijpt op de lino (linoleum) snede, een druktechniek die hij na zijn jeugd nog zelden gebruikt. Het is makkelijker om de onregelmatige parallelle vormen in dit veel zachtere materiaal dan in het harde hout te snijden.

De kleur van de lucht is prachtig grijs groen waarbij iedere prent ongetwijfeld zijn eigen kleine kleurverschillen krijgt door het verloop van het drukken, de kleur van de inkt en de druk die Escher op zijn benen eierlepeltje uitoefende. Hoewel prenten identiek horen te zijn, verschillen alle exemplaren bij Escher toch wel een beetje door voorzichtig met het lepeltje te drukken.

Het wordt nog wel eens vergeten hoe zorgvuldig Escher met zijn blokken en dus ook deze linoleum platen omging. Hij vertelt in 1967 in een interview wat je moet doen:

“Als je een plank goed behandelt, kun je hem, zoals ik, honderden malen afdrukken. Dan is de eerste keer helemaal niet beter dan de laatste en kan het zelfs wel andersom zijn. Als je bijvoorbeeld het afdrukken beter leert, dan zijn de laatste beter dan de eerste.”***

De druk die je met zo’n lepeltje kunt uitoefenen is niet groot. Dat is ook niet nodig, want het speciale papier dat Escher gebruikt, is flinter dun en neemt de inkt makkelijk op. Hij kocht dit “Japanse papier” zoals de verzamelnaam is, niet alleen, hij ruilde ook prenten voor papier bij de grote Haarlemse drukkerij Johan Enschede waarmee hij een aantal maal samenwerkte. Doordat Escher, behalve zijn litho’s, alles zelf drukte, hield hij ook controle over de kwaliteit van het werk. (Bij het drukken van de litho’s was hij altijd aanwezig, zodat hij ook hier tot het laatste moment nog invloed op de prenten had.)

Bij Escher in Het Paleis hebben we een groot wandtapijt van Rimpeling in een langdurig bruikleen, dat in 1967 voor de gemeente Oldenzaal is gemaakt.

Escher heeft hier toestemming voor gegeven. Het tapijt is geweven bij de Hilversumse Handweverij tapijtknoperij Edmond de Cneudt die al eerder tapijt naar zijn ontwerp had geweven.

Citaten komen uit:Teva Cork Open Toe Sandals Waterproof Tan Ventura Red 7 Womens Size PuZXOki

*M.C. Escher: Art and Sciene, edited by H.S.M. Coxeter. M.Emmer, R.Penrose and M.I.Teuber, Elsevier Science Publishers B.V. 1986 p 4.

** ** De heruitgave uit 2006 door Taschen GMBH van “M.C.Escher Grafiek en Tekeningen; ingeleid en toegelicht door de graficus; indertijd uitgegeven door Koninklijke uitgeverij J.J.Tijl NV Zwolle; 1959, p 13

*** M.C. Escher Op-art graficus?, AO-Reeks boekje 1172, 1967

Meer verhalen over Escher

Sandals Teva Northernsoul co Pajaro nzMens qSMpUzV
Lees voor
Hak Met Reiss Hoge Daphne Beige reiss Schoenen Dames Sandalen 0wvnyOmN8

Wij maken op deze website gebruik van cookies en vergelijkbare technieken om bezoek te analyseren en om je relevante boodschappen te tonen op social media. Door op ‘OK’ te klikken geef je toestemming voor de plaatsing ervan en het verwerken van op deze wijze verkregen persoonsgegevens, zoals in ons privacy- & cookiestatement wordt vermeld. Lees meer

Ik ga akkoord Sluiten